تبلیغات
حماسه های پایدار - اثرات تربیتی نماز در فرد و جامعه

حماسه های پایدار

ای رهبر آزاده آماده ایم آماده

اثرات تربیتی نماز در فرد و جامعه

ریشه همه آثار معنوی اخلاقی و اجتماعی که در عبادت است در یک چیز است : یاد حق و غیر او را از یاد بردن. قرآن‏ کریم در یک جا به اثر تربیتی و جنبه تقویتی روحی عبادت اشاره می‏کند و می‏گوید : نماز از کار بد و زشت باز می‏دارد. خداوند می فرماید:«اتْلُ مَا أُوحِىَ إِلَیْك مِنَ الْكِتَبِ وَ أَقِمِ الصلَوةَ إِنَّ الصلَوةَ تَنهَى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنكَرِ وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكبرُ وَ اللَّهُ یَعْلَمُ مَا تَصنَعُونَ (عنكبوت/45 )»: آنچه را از كتاب آسمانى به تو وحى شده تلاوت كن ، و نماز را بر پا دار كه نماز ( انسان را ) از زشتى ها و منكرات باز مى دارد و خداوند مى داند شما چه كارهائى انجام مى دهید .در این آیه براى دلدارى و تسلى خاطر و تقویت روحیه و ارائه خط مشى كلى و جامع - به پیامبر كرده دو دستور به او مى دهد : نخست مى گوید آنچه را از كتاب آسمانى ( قرآن ) به تو وحى شده تلاوت كن .این آیات را بخوان كه هر چه مى خواهى در آن است : علم و حكمت ، نصیحت و اندرز ، معیار شناخت حق و باطل ، وسیله نورانیت قلب و جان ، و مسیر حركت هر گروه و هر جمعیت . بخوان و در زندگیت به كار بند ، بخوان و از آن الهام بگیر ، بخوان و قلبت را به نور تلاوتش روشن كن . بعد از بیان این دستور كه در حقیقت جنبه آموزش دارد ، به دستور دوم مى پردازد كه شاخه اصلى پرورش است ، مى گوید : و نماز را بر پا دار ( و اقم الصلوة ) .

سپس به فلسفه بزرگ نماز پرداخته مى گوید : زیرا نماز انسان را از زشتیها و منكرات باز مى دارد. طبیعت نماز از آنجا كه انسان را به یاد نیرومندترین عامل بازدارنده یعنى اعتقاد به مبدء و معاد مى اندازد داراى اثربازدارندگى از فحشاء و منكر است . انسانى كه به نماز مى ایستد ، تكبیر مى گوید ، خدا را از همه چیز برتر و بالاتر مى شمرد ، به یاد نعمتهاى او مى افتد ، حمد و سپاس او مى گوید ، او را به رحمانیت و رحیمیت مى ستاید ، به یاد روز جزاى او مى افتد ، اعتراف به بندگى او مى كند ، از او یارى مى جوید صراط مستقیم از او مى طلبد ، و از راه كسانى كه غضب بر آنها شده و گمراهان به خدا پناه مى برد ( مضمون سوره حمد ) . بدون شك در قلب و روح چنین انسانى جنبشى به سوى حق و حركتى به سوى پاكى و جهشى به سوى تقوا پیدا مى شود . براى خدا ركوع مى كند ، و در پیشگاه او پیشانى بر خاك مى نهد ، غرق در عظمت او مى شود و خودخواهى ها و خود برتربینى ها را فراموش مى كند .


شهادت به یگانگى او مى دهد گواهى به رسالت پیامبر اکرم صلى الله علیه وآله وسلّم مى دهد .بر پیامبرش درود مى فرستد و دست به درگاه خداى بر مى دارد كه در زمره بندگان صالح او قرار گیرد ( تشهد و سلام ) . همه این امور موجى از معنویت در وجود او ایجاد مى كند ، موجى كه سد نیرومندى در برابر گناه محسوب مى شود . هنگامى كه آماده مقدمات نماز مى شود خود را شستشو مى دهد پاك مى كند ، حرام و غصب را از خود دور مى سازد و به بارگاه دوست مى رود همه این امور تاثیر بازدارنده در برابر خط فحشاء و منكرات دارد .منتها هر نمازى به همان اندازه كه از شرایط كمال و روح عبادت برخوردار است نهى از فحشاء و منكر مى كند ، گاه نهى كلى و جامع و گاه نهى جزئى و محدود . ممكن نیست كسى نماز بخواند و هیچگونه اثرى در او نبخشد هر چند نمازش صورى باشد هر چند آلوده گناه باشد ، البته این گونه نماز تاثیرش كم است ، این گونه افراد اگر همان نماز را نمى خواندند از این هم آلوده تر بودند .بنابراین : نهى از فحشاء و منكر سلسله مراتب و درجات زیادى دارد و هر نمازى به نسبت رعایت شرایط داراى بعضى از این درجات است . در دنباله آیه اضافه مى فرماید ذكر خدا از آن هم برتر و بالاتر است ( و لذكر الله اكبر ) .


ظاهر جمله فوق این است كه بیان فلسفه مهمترى براى نماز مى باشد ، یعنى یكى دیگر از آثار و بركات مهم نماز كه حتى از نهى از فحشاء و منكر نیز مهمتر است آنست كه انسان را به یاد خدا مى اندازد كه ریشه و مایه اصلى هر خیر و سعادت است ، و حتى عامل اصلى نهى از فحشاء و منكر نیز همین ذكر الله مى باشد ، در واقع برترى آن به خاطر آنست كه علت و ریشه محسوب مى شود .اصولا یاد خدا ، مایه حیات قلوب و آرامش دلها است ، و هیچ چیز به پایه آن نمى رسد : الا بذكر الله تطمئن القلوب : آگاه باشید یاد خدا مایه اطمینان دلها است ( سوره رعد آیه 28 ) . اصولا روح همه عبادات - چه نماز و چه غیر آن - ذكر خدا است ، اقوال نماز ، افعال نماز ، مقدمات نماز ، تعقیبات نماز ، همه و همه در واقع ، یاد خدا را در دل انسان زنده مى كند . در آیه 14 سوره طه نیزاشاره به این فلسفه اساسى نماز شده و خطاب به موسى مى گوید :« اقم الصلوة لذكرى» : نماز را بر پا دار تا به یاد من باشى . به هر حال گر چه نماز چیزى نیست كه فلسفه اش بر كسى مخفى باشد ، ولى دقت در متون آیات و روایات اسلامى ما را به ریزه كاریهاى بیشترى در این زمینه رهنمون مى گردد :


1 - روح و اساس و هدف و پایه و مقدمه و نتیجه و بالاخره فلسفه نماز همان یاد خدا است ، همان ذكر الله است كه در آیه فوق بعنوان برترین نتیجه بیان شده است . البته ذكرى كه مقدمه فكر ، و فكرى كه انگیزه عمل بوده باشد ، چنانكه در حدیثى از امام صادق (علیه السلام) آمده است كه در تفسیر جمله«و لذكر الله اكبر» فرمود : «ذكر الله عند ما احل و حرم »: یاد خدا كردن به هنگام انجام حلال و حرام ( یعنى به یاد خدا بیفتد به سراغ حلال برود و از حرام چشم بپوشد ) .


2 - نماز وسیله شستشوى از گناهان و مغفرت و آمرزش الهى است چرا كه خواه ناخواه نماز انسان را دعوت به توبه و اصلاح گذشته مى كند ، لذا در حدیثى مى خوانیم : پیامبر (صلى الله علیه وآله وسلّم) از یاران خود سؤال كرد : «لو كان على باب دار احدكم نهر و اغتسل فى كل یوم منه خمس مرات ا كان یبقى فى جسده من الدرن شىء ؟ قلت لا ، قال : فان مثل الصلوة كمثل النهر الجارى كلما صلى كفرت ما بینهما من الذنوب» : اگر بر در خانه یكى از شما نهرى از آب صاف و پاكیزه باشد و در هر روز پنج بار خود را در آن شستشو دهد ، آیا چیزى از آلودگى و كثافت در بدن او مى ماند ؟ . در پاسخ عرض كردند : نه ، فرمود : نماز درست همانند این آب جارى است ، هر زمان كه انسان نمازى مى خواند گناهانى كه در میان دو نماز انجام شده است از میان مى رود . و به این ترتیب جراحاتى كه بر روح و جان انسان از گناه مى نشیند ، با مرهم نماز التیام مى یابد و زنگارهائى كه بر قلب مى نشیند زدوده مى شود .



[ دوشنبه 25 فروردین 1393 ] [ 08:43 ق.ظ ] [ فدایی گمنام بنابی ]

[ نظرات() ]


مجله اینترنتی دانستنی ها ، عکس عاشقانه جدید ، اس ام اس های عاشقانه